Bồi dưỡng chuyên đề

Dạy học Tiếng Việt phù hợp với đặc điểm, trình độ ngôn ngữ và hứng thú của học sinh tiểu học

Mục tiêu :

Trên cơ sở những hiểu biết chắc chắn về trình độ và hứng thú của HS, người dạy soạn thảo hoặc điều chỉnh tài liệu dạy học và việc tổ chức dạy học phù hợp với hai đối tượng HS trên chuẩn và dưới chuẩn.

Các nội dung cơ bản:

Với mỗi nội dung dạy học cụ thể, căn cứ vào trình độ học sinh lớp mình, GV có thể cân nhắc điều chỉnh theo các hướng sau:

- Điều chỉnh yêu cầu (lệnh) của hoạt động

- Thay đổi, điều chỉnh  ngữ liệu

- Thêm mẫu thực hiện, thêm gợi ý

- Thêm nội dung phân tích mẫu

- Thay đổi đồ dùng dạy học

- Điều chỉnh hình thức lưu giữ kết quả bài tập

Các cách thức để giảm độ khó của một bài tập (dành cho HS dưới chuẩn) và tăng độ thú vị (dành cho HS khá giỏi) để các bài tập phù hợp với trình độ của từng HS hơn.

- Chính tả

Hướng cơ bản để điều chỉnh HĐ viết  chính tả là lựa chọn ngữ liệu mang tính tiết kiệm (tần xuất xuất hiện các nội dung chính tả cao), sử dụng nhiều văn vần cho dễ nhớ, sử dụng nhiều đồng âm để rèn luyện chính tả so sánh.

- Tập đọc

Hoạt động  đọc được điều chỉnh theo hai hướng:

- Giảm độ khó theo hai cách:

+ Giảm độ khó của phần lệnh bằng cách chuyển từ dạng bài trên xuống bài tập dưới (hồi đáp à cắt nghĩa à nhận diện (tái hiện)

+ Thay thế ngữ liệu gốc bằng ngữ liệu mới dễ hơn.

- Tăng độ thú vị:

+  Tăng độ thú vị của phần lệnh bằng cách chuyển từ dạng bài tập dưới lên bài tập trên (nhận diện (tái hiện) àcắt nghĩa à hồi đáp)

+ Thay thế ngữ liệu gốc bằng ngữ liệu mới văn chương hơn, thú vị hơn.

- Làm văn

Các bài tập viết đoạn văn, bài văn  được điều chỉnh theo các hướng sau:

+ Giảm độ khó bằng cách:

Bổ sung phần lệnh để có điều kiện chỉ dẫn thêm cách làm bài

  Bổ sung vào phần dẫn để giúp HS dễ dàng tìm ý, trau chuốt phần lời của để để tạo mẫu viết văn 

  Thay phần ngữ liệu cho gần gũi với HS để có một đề bài yêu cầu viết về phạm vi hiện thực quen thuộc.

+ Tăng độ thú vị bằng cách:

Tác động vào phần lệnh tạo ra đề mở có nhiều lựa chọn, thay đổi vai nói, vai tiếp nhận để tạo điều kiện cho HS sáng tạo

Xây dựng ngữ liệu tạo điều kiện cho HS phát huy trí tưởng tượng và sáng tạo.

- Hoạt động nghe – nói

HS phải được nói những điều đã trải nghiệm, hứng thú, quan tâm nên GV có thể thay đề tài luyện nói cho phù hợp

- Hoạt động tìm hiểu, sử dụng từ và câu

Hoạt động tìm hiểu, sử dụng từ và câu được điều chỉnh theo các hướng sau:

+ Giảm độ khó bằng cách:

* Bỏ bớt yêu cầu của phần lệnh hoặc điều chỉnh yêu cầu của phần lệnh cho dễ hơn.

* Thay thế ngữ liệu gốc bằng ngữ liệu điển hình, tường minh, đơn giản hơn.

+Tăng độ thú vị (nhiều khi cũng là độ khó), ta cũng có hai cách làm:

* Thêm yêu cầu của phần lệnh hoặc điều chỉnh yêu cầu của phần lệnh thú vị hơn. Đó là những yêu cầu chỉ ra nghĩa, cách sử dụng, chỉ ra sự tương hợp giữa nội dung và hình thức ngữ pháp.

*Thay thế ngữ liệu gốc bằng ngữ liệu thú vị hơn. Đó có thể là những ngữ liệu mang tính văn chương hơn, có kiểu loại văn bản hấp dẫn hơn, có thể là những ngữ liệu phản ánh sự thú vị của ngôn ngữ nói chung và đặc điểm tiếng Việt nói riêng: tính đa trị, năng sản, đồng âm, đồng nghĩa, nhiều nghĩa.

          Ngoài ra, còn có thể giảm độ khó của các HĐ  bằng cách chuyển từ yêu cầu  tự luận thành trắc nghiệm.